(+84) 909 898 758
info@porticoandbridge.com
Hiệp định lịch sử giữa Anh và Liên minh châu Âu ngày 11/6/2025 đã mở ra một mô hình chưa từng có tiền lệ: Gibraltar – lãnh thổ hải ngoại của Anh – sẽ áp dụng các quy tắc Schengen, thiết lập biên giới mở với Tây Ban Nha và khối EU, nhưng vẫn không trở thành thành viên chính thức.
Sau gần bốn năm đàm phán căng thẳng, hai bên đã đạt được đồng thuận về một khung pháp lý chung cho việc di chuyển, thương mại và kiểm soát biên giới tại Gibraltar – nơi từng bị kẹt giữa Brexit và Schengen trong suốt nhiều năm. Giờ đây, cư dân Gibraltar sẽ được đi lại tự do trong khối Schengen mà không cần đóng dấu hộ chiếu, hưởng quyền lưu trú tối đa 180 ngày trong bất kỳ 365 ngày nào – một đặc quyền từng biến mất sau Brexit.
Tuy nhiên, đây không phải là “gia nhập Schengen” theo nghĩa truyền thống. Gibraltar không phải là một quốc gia độc lập, mà là lãnh thổ hải ngoại thuộc Vương quốc Anh. Do đó, vùng này không thể trở thành thành viên chính thức của khối. Thỏa thuận giữa Anh và EU đã thiết kế một cơ chế riêng: Gibraltar sẽ thực thi các quy định Schengen, mở biên giới đất liền với Tây Ban Nha và cho phép kiểm soát phụ tại sân bay, cảng biển do phía Tây Ban Nha phối hợp đảm nhiệm.
Gibraltar giữ quyền kiểm soát biên giới bên ngoài, trong khi biên giới giữa Gibraltar và Vương quốc Anh vẫn duy trì kiểm tra hộ chiếu. Chủ quyền của Anh đối với vùng lãnh thổ này được giữ nguyên, không bị ảnh hưởng bởi thỏa thuận mới.
Hiện tại, khối Schengen có 27 thành viên đầy đủ. Bulgaria và Romania đã gia nhập một phần (biên giới hàng không và đường biển) từ tháng 3/2024 và dự kiến sẽ trở thành thành viên đầy đủ trong thời gian tới, nâng tổng số lên 29 quốc gia. Dù Gibraltar áp dụng quy tắc Schengen, vùng này không được tính là quốc gia thành viên, do không có tư cách pháp nhân độc lập.
Dẫu vậy, đối với các nhà đầu tư, cư dân và doanh nghiệp, điều quan trọng không nằm ở danh nghĩa, mà là hiệu quả thực tế: Gibraltar giờ đây trở thành vùng lãnh thổ Anh duy nhất có cửa ngõ vào EU mở hoàn toàn – một “Schengen không quốc tịch”, nhưng vẫn mang đầy đủ quyền lợi đi lại.
Thỏa thuận mới cũng làm rõ hàng loạt vấn đề pháp lý: từ quyền sở hữu bất động sản đến quyền cư trú của công dân Anh tại Gibraltar. Các chính sách thuế, thương mại và cư trú của vùng lãnh thổ này được duy trì ổn định, đồng thời được đặt trong một khuôn khổ có thể tương thích với EU.
Gibraltar hiện cung cấp nhiều diện cư trú hấp dẫn, bao gồm:
Category 2 dành cho cá nhân có tài sản ròng từ 2 triệu bảng trở lên;
Chương trình dành cho chuyên gia cao cấp (High Executive Possessing Specialist Skills) yêu cầu thu nhập tối thiểu 160.000 bảng/năm;
Lộ trình khởi nghiệp và tự doanh dành cho doanh nhân;
Cơ chế nghỉ hưu cho công dân Anh chuyển quyền lợi y tế và cư trú sang Gibraltar.
Với khuôn khổ mới, nhà đầu tư và người cư trú có thể kết hợp các lợi thế pháp lý của Anh (ví dụ: miễn thuế thừa kế, sử dụng đồng bảng) với quyền tiếp cận châu Âu – điều vốn từng bị gián đoạn sau Brexit.
Hiệp định này không chỉ có giá trị đối với Gibraltar, mà còn mở ra một mô hình tiềm năng cho các vùng lãnh thổ khác đang ở ranh giới giữa các khối kinh tế – nơi chủ quyền không nhất thiết đi đôi với việc đóng kín cửa. Như lời Thủ hiến Gibraltar, ông Fabian Picardo, phát biểu: “Đây là một thời khắc của tiến bộ, rõ ràng và lạc quan – không chỉ cho Gibraltar, mà cho cả cách châu Âu và Anh có thể hợp tác thực chất hậu Brexit.”
Dù vẫn còn cần thời gian để hiệp định được phê chuẩn và triển khai, thỏa hiệp này đã thiết lập một khuôn khổ ổn định cho cư dân, nhà đầu tư và các hoạt động xuyên biên giới – đặt dấu chấm hết cho trạng thái “vùng xám pháp lý” kéo dài từ năm 2020, và mở ra một chương mới cho Gibraltar trên bản đồ châu Âu.
