Săn quốc tịch thứ hai cho trẻ sơ sinh: Những lựa chọn hợp pháp và tối ưu

Ngày trước, hộ chiếu gần như là thứ được mặc định – cha mẹ có quốc tịch gì thì con cái mang quốc tịch đó, không có nhiều sự lựa chọn. Nhưng ngày nay, điều đó đã thay đổi.

Thế hệ trẻ hôm nay lớn lên trong một thế giới linh hoạt hơn, rộng mở hơn – nhưng cũng phức tạp hơn. Trong bối cảnh đó, việc con cái có thể tiếp cận một hệ thống pháp lý, giáo dục và quyền di chuyển toàn cầu linh hoạt hơn đang trở thành mục tiêu nghiêm túc của nhiều gia đình có tầm nhìn dài hạn.

Từ quốc tịch theo nơi sinh, đến quyền cư trú dài hạn, hoặc hộ chiếu thứ hai theo diện đầu tư – mỗi lựa chọn đều có luật lệ, thời gian chờ đợi và mức độ cam kết khác nhau. Không có con đường nào thực sự dễ. Nhưng nếu được chuẩn bị đúng từ đầu, những quyết định này có thể tạo ra lợi thế suốt đời cho thế hệ tiếp theo.

1. Sinh con tại Mỹ hoặc Canada – không còn dễ như trước

Cả Mỹ và Canada vẫn áp dụng nguyên tắc jus soli – nghĩa là trẻ sinh ra trên lãnh thổ sẽ được cấp quốc tịch, bất kể cha mẹ có cư trú hợp pháp hay không.

Tuy nhiên, điều này đang đối mặt với áp lực thay đổi. Từ đầu năm 2025, cựu Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh yêu cầu chỉ trẻ có cha mẹ là cư dân hợp pháp mới được nhập tịch. Dù sắc lệnh này đang bị 22 bang kiện và chưa có hiệu lực, xu hướng siết lại chính sách đã rất rõ ràng.

Ngoài ra, dùng visa du lịch để sang Mỹ sinh con không còn an toàn như trước: nếu bị phát hiện khai gian mục đích, người mẹ có thể bị từ chối visa, cấm nhập cảnh, hoặc trục xuất. Và kể cả khi trẻ có quốc tịch Mỹ, cha mẹ vẫn không có quyền cư trú theo – việc đoàn tụ sau này sẽ kéo dài hàng chục năm.

Tóm lại, sinh con ở Mỹ hay Canada chưa bao giờ là tấm vé tự động dẫn đến một tương lai an toàn hơn, nếu không có chiến lược tổng thể cho cả gia đình.

2. Trẻ sinh ra trong gia đình có thẻ xanh Mỹ hoặc thường trú Canada – hành trình hợp pháp và bền vững

Một trong những cách rõ ràng và hợp pháp nhất để con có quyền cư trú, và sau đó là quốc tịch, là đi cùng cha mẹ theo diện định cư đầu tư.

Tại Mỹ, chương trình EB-5 cho phép nhà đầu tư rót tối thiểu 800.000 USD vào dự án được chỉ định, đổi lại là thẻ xanh cho cả gia đình. Trẻ được cấp thẻ cùng cha mẹ và có thể nộp đơn xin quốc tịch sau 5 năm sống thực tế tại Mỹ.

Tại Canada, chương trình Start-up Visa (SUV) cho phép người sáng lập doanh nghiệp khởi nghiệp nhận thẻ thường trú cho cả gia đình ngay từ đầu. Trẻ có thể xin quốc tịch sau khi cư trú thực tế 3 năm trong vòng 5 năm.

Tuy nhiên, đây không phải là con đường “đặt mua” quốc tịch. Trẻ chỉ được cấp thẻ nếu đi cùng cha mẹ, và phải thực sự sinh sống, học tập tại quốc gia đó mới được tính thời gian cư trú. Việc duy trì tình trạng thường trú và tiến tới nhập tịch đều cần tuân thủ nghiêm túc.

3. Golden Visa và thẻ thường trú tại châu Âu – linh hoạt để ở, nhưng không nhanh để nhập tịch

Nếu gia đình không muốn chuyển đến sinh sống ngay tại Mỹ hoặc Canada, thì các chương trình cư trú châu Âu như Golden Visa Hy Lạp, Bồ Đào Nha hoặc Thường trú nhân Malta (MPRP) là lựa chọn ít ràng buộc hơn.

Các chương trình này cấp thẻ cư trú cho cả gia đình thông qua đầu tư bất động sản hoặc đóng góp chính phủ. Trẻ sơ sinh đi cùng cha mẹ sẽ được cấp thẻ theo.

• Malta cấp thẻ thường trú vĩnh viễn trong 4–6 tháng, không yêu cầu sống thực tế.

• Hy Lạp và Bồ Đào Nha cấp thẻ có thời hạn 5 năm và có thể gia hạn.

Tuy nhiên, để tiến tới quốc tịch châu Âu, cả gia đình phải chuyển đến sinh sống thật sự – thời gian yêu cầu dao động từ 5–7 năm tùy quốc gia. Trẻ cần học tại địa phương và vượt qua kỳ thi ngôn ngữ. So với Mỹ hay Canada, châu Âu dễ có thẻ – nhưng khó có quốc tịch hơn nhiều.

4. Hộ chiếu Grenada – mở rộng quyền di chuyển, không thay thế được quốc tịch chính

Nếu mục tiêu của bạn là tăng khả năng đi lại toàn cầu cho con, hộ chiếu Grenada là một giải pháp hợp pháp, nhanh và không yêu cầu cư trú.

Với khoản đầu tư khoảng 150.000 USD (dưới dạng đóng góp), gia đình có thể nhận được quốc tịch Grenada trong 4–6 tháng. Trẻ được cấp cùng cha mẹ. Hộ chiếu này miễn visa hơn 145 quốc gia, bao gồm Hàn Quốc, Singapore, Hong Kong, Anh và toàn bộ khối Schengen.

Đặc biệt, Grenada có hiệp định E-2 với Mỹ – cho phép công dân Grenada mở công ty và xin visa đầu tư để sống tại Mỹ. Tuy nhiên, để sử dụng quyền này, gia đình có thể cần cư trú thực tế tại Grenada trong một thời gian nhất định.

Mặt khác, Grenada là quốc đảo nhỏ, cơ hội học tập và phát triển tại chỗ còn hạn chế. Vì vậy, đây nên được xem là giải pháp hộ chiếu phụ, không phải con đường chính để định cư hoặc giáo dục.

5. Quốc tịch theo huyết thống – tiềm năng nếu có gốc châu Âu

Nếu trong gia phả có ông bà hoặc cha mẹ từng mang quốc tịch Ireland, Ý, Ba Lan, Hungary… thì trẻ có thể được xét cấp quốc tịch theo huyết thống.

Phương án này không yêu cầu đầu tư hay cư trú, và vẫn có thể giữ song tịch với Việt Nam. Tuy nhiên, việc chứng minh dòng máu hợp pháp qua nhiều thế hệ thường rất phức tạp, đòi hỏi bản gốc giấy khai sinh, hộ khẩu, hộ chiếu của các thế hệ trước, và thời gian xử lý có thể kéo dài vài năm.

Kết luận: Hộ chiếu mạnh không dành cho người vội

Nhiều người vì nóng vội mà tìm đến các con đường rủi ro: kết hôn giả, khai gian khi nhập cảnh để sinh con, hoặc mua hộ chiếu từ các nguồn không minh bạch. Đây không chỉ là vi phạm pháp luật, mà còn có thể để lại hậu quả pháp lý lâu dài, ảnh hưởng đến hồ sơ và quyền lợi của chính đứa trẻ.

Nếu mục tiêu là mở ra lựa chọn dài hạn cho con – hãy bắt đầu bằng những con đường hợp pháp, rõ ràng, và phù hợp với điều kiện thực tế của gia đình.

Mỹ và Canada: khó có thẻ xanh – nhưng dễ quốc tịch nếu đã cư trú thực.
Châu Âu: dễ có thẻ cư trú – nhưng khó trở thành công dân nếu không gắn bó lâu dài.

Giữa những lựa chọn ấy, không có công thức hoàn hảo – chỉ có chiến lược phù hợp với từng gia đình.