Thổ Nhĩ Kỳ chấm dứt chính sách bảo vệ tỷ giá, dòng vốn đầu tư quốc tịch chuyển hướng sang bất động sản

Ngày 23/8/2025, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ chính thức tuyên bố kết thúc chương trình tiền gửi được bảo vệ theo tỷ giá ngoại tệ (KKM) – một cơ chế từng giúp người gửi tiền tránh rủi ro mất giá đồng lira so với USD.

Chính sách bảo vệ tỷ giá khép lại

Theo cơ chế KKM, nếu đồng lira trượt giá mạnh hơn mức lãi suất ngân hàng, chính phủ sẽ bù phần chênh lệch để đảm bảo giá trị khoản tiền gửi không bị thua thiệt so với đồng đô la. Chính sách này từng giúp kiềm chế tình trạng đô la hóa, nhưng cũng tạo ra gánh nặng lớn cho ngân sách.

Giới chức cho biết, việc chấm dứt KKM sẽ loại bỏ một khoản “nợ tiềm tàng khổng lồ” khỏi bảng cân đối của nhà nước. Thời kỳ đỉnh điểm năm 2023, số dư KKM lên tới 143 tỷ USD, nhưng đến trước khi đóng lại chỉ còn khoảng 11 tỷ USD. Một số chính trị gia đối lập ước tính tổng chi phí liên quan có thể vượt quá 200 tỷ USD.

Tác động tới chương trình quốc tịch bằng đầu tư

Chính sách này có ảnh hưởng trực tiếp đến diện gửi tiết kiệm 500.000 USD – một trong những lựa chọn của chương trình quốc tịch bằng đầu tư (CIP) Thổ Nhĩ Kỳ. Trước đây, nhờ KKM, các nhà đầu tư ngoại được bảo vệ khỏi rủi ro đồng lira mất giá. Giờ đây, rủi ro tỷ giá hoàn toàn do người gửi chịu.

Theo Aran Hawker, đồng sáng lập CIP Turkey, kênh gửi tiền vốn chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ, khoảng 10% tổng lượng hỏi thông tin. Do đó, việc KKM chấm dứt có thể không làm giảm số lượng người nộp đơn, mà chủ yếu khiến dòng vốn dịch chuyển sang bất động sản – kênh được xem an toàn hơn.

Bất động sản hút dòng vốn mới

Thống kê cho thấy nhu cầu mua bán nhà đất trong nước đang tăng mạnh. Trong 7 tháng đầu năm 2025, Thổ Nhĩ Kỳ ghi nhận 835.000 giao dịch bất động sản, tăng khoảng 25% so với cùng kỳ 2024.
Ngược lại, lượng giao dịch do người nước ngoài thực hiện có xu hướng giảm nhẹ: tháng 7/2025 chỉ có 1.913 căn nhà được mua bởi người ngoại quốc, giảm 19% so với cùng kỳ năm trước.

Giai đoạn chuyển tiếp

Những tài khoản KKM mở trước ngày chính sách chấm dứt vẫn được hưởng cơ chế bảo vệ đến khi đáo hạn. Tuy nhiên, với các hồ sơ quốc tịch mới, nhà đầu tư sẽ phải tự đối mặt với biến động tỷ giá mà không còn lớp “lá chắn” từ chính phủ.

Quyết định chấm dứt KKM đánh dấu một bước ngoặt trong chính sách tiền tệ Thổ Nhĩ Kỳ. Với các nhà đầu tư quốc tịch, lựa chọn gửi tiết kiệm bằng lira giờ kém hấp dẫn hơn, trong khi bất động sản được dự báo sẽ trở thành kênh thu hút chính trong thời gian tới.